Antibiotica

Resistentie tegen antibiotica

Resistentie tegen antibiotica is een probleem bij zowel mens als dier. Van resistentie wordt gesproken wanneer bepaalde bacteriën niet meer gevoelig zijn voor de behandeling met een antibioticum. Dit kan gevaarlijk zijn want het betekent dat patiënten, mens èn dier, met een bacteriële infectie niet meer met deze antibiotica kunnen worden behandeld. Veel en onjuist gebruik van antibiotica in zowel de humane als veterinaire gezondheidszorg spelen een rol bij de toename van resistentie. Meer over resistentie leest u op de website van het RIVM.

 

In hoeverre het gebruik van antibiotica in de veehouderij bijdraagt aan de resistentie bij mensen is nog onduidelijk. De succesvolle aanpak van de Nederlandse vleeskuikensector om het antibioticagebruik te verlagen heeft een duidelijk effect op de resistentie van bacteriën bij kippen en kip. Zo bleek uit rapporten van de Universiteit Utrecht en de Wageningen University and Research Centre.

 

Je kunt op heel veel manieren in contact komen met resistente bacteriën. Bijvoorbeeld in de contacten met dieren of mensen, in het ziekenhuis of wanneer je op reis bent. Via het voedsel kun je ook besmet raken maar hoe groot het aandeel via het voedsel is weten we niet. Deskundigen denken dat dit aandeel klein is. Door een goede keuken hygiëne toe te passen kan dit risico worden beperkt tot een minimum. Meer hierover leest u op de website van het voedingscentrum.

 

Onderzoek naar colistine resistente bacterien

Op 18 augustus 2017 werden de resultaten van een onderzoek gepubliceerd waarbij monsters die in 2015 werden genomen met een zeer gevoelige methode zijn onderzocht. Uit het onderzoek kwam naar voren dat in 25% van de onderzochte monsters een bepaald resistentie gen (mrc-1) voorkomt dat ervoor zorgt dat bacterien resistent zijn tegen colistine. Die vondst strookt niet met de inspanningen van de sector. De vleeskuikensector is dan ook zeer verrast door de resultaten van het onderzoek. 

 

Maatregelen in de sector

Colistine resistentie wordt gezien als een risico omdat in ziekenhuizen colistine soms gebruikt wordt als een laatste redmiddel. Daarom wil ook de pluimveesector de colistineresistentie zo veel mogelijk voorkomen. De sector heeft beleid gemaakt om de inzet van colistine zoveel mogelijk te beperken. Uit de antibioticadatabase in de pluimveesector blijkt dat het colistinegebruik bij vleeskuikens erg laag is. In 2012 werd 35 keer colistine voorgeschreven, in 2013 16 keer, in 2014 14 keer, in 2015 18 keer, in 2016 11 keer en tot nu toe 4 keer in 2017. Verder is het algehele gebruik van antibiotica bij vleeskuikens tussen 2009 en 2016 met 72% afgenomen. Uit de officiële MARAN-rapportage over resistentie in de veehouderij blijkt ook dat er een duidelijke relatie is tussen een lager gebruik van antibiotica en minder antibioticaresistentie bij dieren.

 

Aanvullend onderzoek

De vleeskuikensector wil graag meewerken aan aanvullend onderzoek om antwoord te krijgen op de vele vragen die de sector  heeft. De belangrijkste vraag gaat over de risico’s van de gevonden prevalentie van colistineresistente? In de media meldt het hoofd van de afdeling medische microbiologie van het UMC, Marc Bonten over dit onderzoek dat deze vorm van resistentie waarschijnlijk al langere tijd van nature voorkomt en dat we de resistentie eerder alleen niet konden aantonen. ‘We hoeven ons hier in Nederland op dit moment absoluut geen zorgen over te maken’. Ook meldt hij: ‘In feite is de hoeveelheid resistentie op kipproducten die we nu gevonden hebben vele malen lager dan we in het verleden vonden’.

 

Andere vragen gaan over de situatie in 2016 en 2017. Daalt de prevalentie in lijn met het afgenomen gebruik van colistine? Hoe ontstaat deze resistentie en hoe verspreid het en in welke mate komt deze voor bij mens en dier? Het onderzoek van het AMPHIA ziekenhuis verwijst naar de herkomst van het vlees en niet naar de herkomst van de kuikens. Kan het zijn dat de resistentie in buitenlandse kuikens hoger is dan in Nederlandse kuikens? Zo bleek uit de eerder genoemde MARAN rapportage dat geïmporteerd vlees meer resistente bacteriën bevat.

 

 

 

 

SUCCESVOLLE AANPAK REDUCTIE ANTIBIOTICA

In hoeverre het gebruik van antibiotica in de veehouderij bijdraagt aan de resistentie bij mensen is onduidelijk. Niettemin heeft de vleeskuikensector sinds het begin van haar pogingen om antibiotica terug te dringen in 2009 tot en met 2016 een forse reductie gerealiseerd van 72%. Daarmee heeft de vleeskuikensector de grootste reductie van alle veehouderijsectoren weten te realiseren.

 

De SDa (de Autoriteit Diergeneesmiddelen) rapporteerde van 2013 op 2014 voor de vleeskuikensector nog een toename in het gebruik van antibiotica. Dat had te maken met de keuze om met name het gebruik van antibiotica in de eerste levensweek van de kuikens terug te dringen. In sommige gevallen moet daardoor later in het leven van het dier alsnog antibiotica worden toegediend. Bij oudere en dus zwaardere dieren is een hogere dosering nodig. Een negatief effect van een positieve inzet. In 2015 is de dalende lijn gelukkig alweer ingezet en werd een reductie van 7,4% behaald ten opzichte van 2014. En van 2015 op 2016 was de daling zelfs meer dan 30%. De daling in het gebruik van de voor de mens belangrijkste antibiotica is trouwens nog veel groter. Het gebruik van dergelijke middelen is al met meer dan 95% gedaald ten opzichte van 2011.


Ten opzichte van andere veehouderijsectoren heeft de vleeskuikensector procentueel de grootste reductie bereikt. Internationaal oogst de Nederlandse sector lof voor de succesvolle aanpak en krijgt het veel verzoeken om deze toe te lichten. Uit Europese cijfers blijkt dat het veterinaire antibioticagebruik in Nederland het sterkst is gedaald van alle lidstaten. Ook absoluut scoort Nederland goed ten opzichte van veel buurlanden, zo blijkt uit cijfers van het Europese Medicijn Agentschap (EMA).

 

Maar de ambities van de vleeskuikensector reiken verder. Daarom is het plan antibiotica aanpak pluimveesector 2016-2020 opgesteld. In die periode wil de sector het gebruik van antibiotica nog verder reduceren door de toepassing ervan te optimaliseren zonder dat de gezondheid en het dierenwelzijn van de vleeskuikens in gevaar komt. Bedrijven waar verhoudingsgewijs nog veel antibiotica worden gebruikt zullen specifieke maatregelen moeten treffen. Verder wil de sector dat meer onderzoek plaatsvindt naar de antibioticaresistentie en de mogelijke overdracht via de consumptie van kip. U kunt het plan lezen op de website van AVINED.

 

Lees meer pagina's over voedselveiligheid & volksgezondheid