Vleeskuikenbedrijven

De jonge vleeskuikens komen aan in grondig gereinigde en voorverwarmde stallen, met op de vloer een verse laag strooisel. Vanaf het eerste moment dat de kuikens op het vleeskuikenbedrijf komen tot het moment dat ze het erf verlaten op weg naar de slachterij streeft een vleeskuikenhouder naar optimale omstandigheden. Zo krijgen vleeskuikens voer dat op de leeftijd van de dieren is afgestemd en hebben ze de beschikking over voldoende en schoon drinkwater. Ook het klimaat bij vleeskuikenbedrijven (temperatuur, luchtcirculatie, etc.) wordt optimaal gereguleerd. Aan de hand van belangrijke kentallen, zoals het gewicht, voer- en wateropname en het gedrag kunnen vleeskuikenhouders de omstandigheden aanpassen, eventueel in overleg met gespecialiseerde dierenartsen.

 

De lengte van het verblijf van de vleeskuikens op het vleeskuikenbedrijf hangt af van het soort kip. Vleeskuikens die biologisch worden gehouden, worden na ten minste tien weken geslacht. Gangbare kuikens groeien sneller en worden na ongeveer zes weken geslacht. De dieren zijn bij slacht twee tot tweeënhalve kilogram, afhankelijk van de wensen van de afnemer.

 

De vleeskuikens worden met de hand of machinaal gevangen, in speciale containers geladen en op vrachtwagens geplaatst.

 

Verscheidenheid in het houden van vleeskuikens:

Voor kippenvlees zijn de afgelopen jaren vele plusconcepten ontwikkeld. Vooral de inzet op tussensegmenten, tussen reguliere en biologische kip in, heeft een grote vlucht genomen. Deze ontwikkeling heeft de keuze voor de consument vergroot en is duidelijk zichtbaar in de afzetcijfers
 
Er zijn keurmerken die door een officiële certificerende instantie worden gecontroleerd. Deze kunnen vaak ook op andere producten dan kip gevonden worden (zoals “biologisch” of “scharrel”). Daarnaast is er in Nederland specifiek voor vlees en eieren het Beter Leven kenmerk. Dit is opgezet door de Dierenbescherming in samenwerking met verschillende marktpartijen. De intentie van de dierenbescherming was om met dit kenmerk voor de consument beter kenbaar te maken wat het niveau van dierenwelzijn van een bepaald product is. Tenslotte hebben verschillende aanbieders van kip hun eigen kipconcepten ontwikkeld en zijn er plusconcepten van slagers en vleesverwerkers. Deze laatste vermelden ook vaak het aantal Beter Leven sterren en/of wordt voldaan aan de scharrel of biologische eisen. 
 
De Nederlandse retail kwam in 2013 overeen dat de basiseisen die worden gesteld aan alle verse kip in de Nederlandse schappen naar een hoger niveau zou worden getild. Die eisen gaan veel verder dan wat in wetgeving (Europees noch nationaal) verplicht is gesteld. De criteria zijn vastgelegd in de “Kip van Morgen” en bevatten bijvoorbeeld de eis dat een tragergroeiend ras moet worden gebruikt en dat er per dier meer ruimte moet zijn in de stal. Er is ook rekening gehouden met de balans tussen verschillende aspecten die belangrijk zijn bij het houden van kippen (zoals dierenwelzijn en het milieu). Deze zijn namelijk nogal eens met elkaar in conflict. De meeste Nederlandse supermarkten hebben inmiddels voor het aanbod van verse kip invulling gegeven aan de afspraken (zoals met "de nieuwe kip" bij Albert Heijn, "de nieuwe standaard kip" bij Jumbo en "kip met pluimgarantie" bij bijvoorbeeld de Spar, Hoogvliet en Jan Linders). 

 

Hieronder wordt voor een aantal van de genoemde concepten toegelicht waaraan onder andere moet worden voldaan.

 

Regulier

Reguliere vleeskuikens worden na 35 tot 45 dagen geslacht en groeien tot 65 gram per dag. Er worden 20 tot 24 dieren per m2 gehouden. De dieren hebben geen uitloop naar buiten maar kunnen in de stal vrij rondscharrelen. De voorzieningen in de stal om het welzijn van de dieren te waarborgen moeten voldoen aan Europese wetgeving. Daar staat bijvoorbeeld in dat maximaal 42kg kip mag worden gehouden op 1 m2. Daarvan is natuurlijk alleen aan het einde van de cyclus als de kippen klaar zijn om te worden geslacht sprake van. De dieren hebben de hele dag door toegang tot voedsel en water. In Nederland wordt (bovenop Europese wetgeving) aanvullende aandacht besteed aan de voetzooltjes van de kippen. Deze worden gemonitord als een maatstaf voor het welzijn van de dieren. Als bij kuikens van een pluimveehouder stelselmatig te veel afwijkingen worden waargenomen dan moet de bezetting in de stal worden verlaagd.

 

Kip van Morgen

In 2013 werd door de Nederlandse retail en vleeskuikensector afgesproken dat uiterlijk in 2020 de basis in het kipschap is vervangen voor kip die gehouden wordt volgens de voorwaarden van "de Kip van Morgen". Deze voorwaarden houden onder andere in dat gebruik gemaakt wordt van een trager groeiend ras, dat de kippen maximaal 50 gram per dag groeien, een lagere bezettingsdichtheid (van max 38kg/m2) en dat er afleidingsmateriaal wordt aangeboden. De Nederlandse retailers hebben sindsdien, en veel eerder dan eigenlijk de intentie was, op verschillende manieren invulling gegeven aan de Kip van Morgen en hier ieder hun eigen concept voor ontwikkeld. Tussen deze concepten zitten kleine verschillen; op onderdelen gaan sommigen verder dan de algemene eisen van de Kip van Morgen. Voorbeelden zijn: de aanwezigheid van daglicht, een lagere bezettingsdichtheid (tot 30 kg/m2) of een lagere groeisnelheid (tot 45 gram per dag).  

 

Scharrel

Dit is een keurmerk/handelsnaam waarvan de minimumvereisten zijn vastgelegd door de Europese Commissie in een Verordening met handelsnormen. Er zijn verschillende soorten scharrelvlees; binnengehouden scharrel, scharrel met uitloop, boerenscharrel met uitloop en boerenscharrel met vrije uitloop. Voor ieder van deze vormen gelden andere eisen. De meeste scharrelvleeskuikenbedrijven werken volgens de eisen van het 1 ster Beter Leven Keurmerk met overdekte uitloop. Bedrijven die scharrelvlees produceren worden daarop gecontroleerd door de NCAE (Nederlandse Controle Autoriteit Eieren). 

Ter illustratie zijn de belangrijkste eisen voor scharrel met uitloop:

  • kippen hebben een uitloop naar buiten van tenminste 1 m2 per kip.

  • de stallen hebben daglicht.

  • per m² mogen in de stal 13 kippen worden gehouden.

  • de stal moet minimaal 8 uur aaneengesloten donker zijn.

  • kippen mogen na 56 dagen worden geslacht. 

Biologisch

Er is een Europese Verordening waarin staat waaraan moet worden voldaan bij het houden van biologische vleeskuikens. Deze Verordening is overgenomen in Nederlandse wetgeving. De certificerende organisatie Skal controleert of de verschillende keurmerken voor biologisch inderdaad aan die richtlijnen voldoen. In Nederland zijn EKO en Demeter de bekendste keurmerken. Demeter is een keurmerk voor biologisch-dynamische landbouw en gaat een stapje verder dan het EKO keurmerk. Demeter producten mogen daarom ook het EKO keurmerk dragen. Voor biologisch gehouden vleeskuikens gelden onder andere deze eisen:

  • Maximaal 10 kippen per m² (in de stal)
  • Er is een vrije uitloop beschikbaar van 4 m² per kip
  • Er worden kippen van een langzaam groeiend ras gehouden die 30-40 gram per dag groeien
  • Kippen worden 70-81 dagen oud
  • Het voer moet biologisch geteeld zijn.